Categoriearchief: Kerkdienst

Lege kerk in corona-tijd

“Hoe is dat nou, preken voor een lege kerk?” Deze vraag krijg ik diverse keren. Sinds het moment dat de Nederlandse overheid de regels van het sociale en maatschappelijke verkeer aan banden heeft gelegd vanwege de coronacrisis (12 maart 2020)  is ook de Alexanderkerk in Rotterdam waar ik werk als predikant, potdicht. Alles is afgezegd en afgelast.

Roesten

Roestende ring aan een deur (Damian Kamp via Unsplash)

Geen Bijbelstudiegroepen, geen ontmoetingen met kinderen, jongeren, ouders en ouderen. Geen lunchbijeenkomsten voor de 75Plussers. Geen Leren&Ontmoeten-avonden. Geen koffiedrinken op de dinsdagmorgen. Geen vergaderingen zoals kerkenraad, diaconie en College van Kerkrentmeesters. Geen koorrepetities. Geen verhuur aan VvE’s of andere partijen. Geen…. ik ben vast nog iets vergeten te noemen.  Wat doen we veel, dat valt op in dit lijstje. De Alexanderkerk is echt een levend organisme.
Alleen nu is ze écht stil.
Stilstand doet roesten.

Behalve op zondagmorgen. Lees verder Lege kerk in corona-tijd

Ik heb zin om naar de kerk te gaan

Bij de aankondiging dat de kerkdienst a.s. zondag 2 februari 2020 als thema heeft “Ik heb zin om naar de kerk te gaan” krijg ik diverse glimlachende reacties al dan niet vergezeld met lichte verbazing in de ogen. De een zegt hardop: “Ik heb meestal wel zin hoor’ of: “Ik weet niet of ik zin heb zondag” of: “Heeft de kerk kerk zin dan?” (inclusief knipoog)

Gewone kerk

Alexanderkerk (foto R.J. van Amstel)

Zelf ben ik als dominee verbonden aan een protestantse kerk in Rotterdam, de Alexanderkerk. Een gewone, goedwillende, zegeningen tellende en zichzelf uitdagingen stellende grote stadsgemeente waar ik met plezier werk samen met een kerkenraad en een flinke groep vrijwilligers vol van Rotterdamse mentaliteit. Iedere zondag komt de gemeente bij elkaar voor een eredienst, 9:30u. Ik wil me nu vooral focussen op de vraag die mij weleens gesteld wordt in pastorale gesprekken of tijdens Bijbelkringen:

Wat zoek ik daar in de kerk op zondag?
Er zijn zoveel andere dingen die ik kan doen, dan op zondagmorgen in de kerk zitten.

Ja, da’s waar.

Zondagmorgen

Er is genoeg te doen op de zondagmorgen, dan kerkgang. Een potje seks, Lees verder Ik heb zin om naar de kerk te gaan

Nader bekeken: Heilig Avondmaal

Sta je weleens stil bij de vraag hoe jij jouw eten zoals je eigen avondmaaltijd bereidt en zelf beleeft? Het is de praktijk van alledag en wellicht heb je dit al duizenden keren gedaan: driemaal daags je lichaam de nodige voeding geven. Je smeert je brood of eet een cracker. Je schilt de piepers of kookt de rijst. Groente koken met eventueel vlees(vervanger) of vis erbij. Je gaat aan tafel, alleen, samen, met je gezin. Bid je nog voor het eten en/of daarna? Wat zeg je dan tot God? Samen eten is een vorm van ontmoeting en herbergt de ervaring van gemeenschap en delen. Ofwel: samen bewust zijn dat wat op je bord ligt, niet zomaar uit de hemel komt vallen.

Voorbereiding op het Heilig Avondmaal

Foto: Joshua Eckstein (bron unsplash; door mij aangepast)

Hoe bereid je voor op dat ándere avondmaal, op zondag in de kerk? Met een groepje van kerkenraadsleden, diakenen en organist van de Alexanderkerk hebben we ons eerder dit jaar bezonnen op het Avondmaal. O..a. deze antwoorden kwamen op die vraag over de voorbereiding: “Eigenlijk bereid ik me nooit voor op het Avondmaal” Of: “Ik mis de aandacht voor het avondmaal de zondag de week ervoor.”
Om de eigen voorbereiding op de Maaltijd van de Heer op gang te brengen of te houden of om te bezinnen waar het om gaat in het Avondmaal, noem ik twee vragen:
Waarom en wat vieren we tijdens het Heilig Avondmaal?” en
Hoe vieren we dat ‘wat’ in de eredienst?” Lees verder Nader bekeken: Heilig Avondmaal

Valt er wat te beleven in de kerk?

Sinds die ene zondag in november (18.11.18) herinneren gemeenteleden mij er nog regelmatig aan. Tijdens de dienst in de Alexanderkerk (klik hier voor de Facebookpagina) zongen we Psalm 89. Daarvoor klonken de woorden uit de bijbel dat de schepping enthousiast juicht om wie God is en wat Hij doet uit ontferming. De psalm was bedoeld als gloria, als lofprijzing.

Dat zag ik echter niet op de gezichten voor mij. Ik trok de stoute schoenen aan en onderbrak de samenzang. Ik zei toen dat de gemeente “te lauw” zong. Ik hoorde gemeenteleden in de kerkzaal zachtjes murmureren en wat lachen. Ik riep toen op om te beleven en te zingen wat je leest. Vers 6 van Psalm 89 begint met “Wij loven”, dat God door de macht van zijn verheven hand, met uitgestrekte arm al het werk in stand houdt.

O-klank

Spreek het woord “loven” maar uit. Je merkt direct Lees verder Valt er wat te beleven in de kerk?

Paaslach – de duif en 1 Aprilgrap

“Buddy Christ” uit de film Dogma.

Vandaag Eerste Paasdag – het heerlijke feest waar christenen herdenken en vieren dat Jezus Christus is opgestaan. Een van de heel oude tradities in de kerk de risus paschalis, de Paaslach. Het was in de Middeleeuwen een goed gebruik de lach in de kerk op te wekken. De bevrijdende lach om de duivel uit te lachen. Want Jezus is opgestaan. De duivel is verslagen. De dood ook.
Na een periode van 40 dagen vasten en voorbereiding is de grap een sterk ventiel om de spanning af te bouwen, om ontspannen Pasen te vieren.
De priester ging te midden van het kerkvolk staan en vertelde een komisch verhaal of een goede (kerk)mop.

De onderstaande mop heb ik verteld vanmorgen in de dorpskerk van Zunderdorp waar ik predikant ben; de bron van de mop weet ik niet meer:

Duif in de kerk

Als de dominee de kerk binnenloopt, ziet hij dat de koster met allemaal netten in de weer is. Lees verder Paaslach – de duif en 1 Aprilgrap

Waarom ga ik naar de kerk? #kerkproeverij

Stel, ik was geen dominee geworden. Ik had werk gehad buiten de kerk, als IT’er of als psychiater of leraar Duits. Had ik dan lid geweest van de PKN? Was ik dan actief betrokken bij de mensengemeenschap rondom Jezus Christus? Of: was ik randkerkelijk geworden? Had ik me uitgeschreven en mij ergens anders aangesloten, zoals bij een mega-hippe happy-clappy Hillsong-kerk? Of zou ik het atheïsme of andere godloochening hebben omarmd? Want er zijn redenen genoeg om niet te geloven. En toch ben ik graag bij de Kerk betrokken.
Waarom eigenlijk?

Redenen waarom ik naar de kerk ga

Feest in de kerk (foto: Erik Hijweege)

Omdat de #kerkproeverij overal in ons land ingang vindt, wil ik delen waarom ik naar de kerk ga. Redenen genoeg, als ik mijn gedachten laat gaan. Eerst maar een voorbeeldje: Lees verder Waarom ga ik naar de kerk? #kerkproeverij

Gaaf, een kerkproeverij!

Er zijn tegenwoordig tig manieren om mensen uit te nodigen. Ik zie het bij mijn kinderen die zelfgemaakte kaartjes maken om klasgenootjes te vragen voor hun verjaardag. Wanneer ik zelf jarig ben, dan stuur ik een e-mail of een berichtje via Facebook. Behalve mijn 90-jarige oma, want haar bel ik natuurlijk op. Zij heeft geen computer thuis. Gemak dient de mens: via het internet is het een fluitje van een cent om uitje te plannen via een datumprikker. De datum waarop de meeste mensen in de gelegenheid zijn, wordt gekozen als definitieve plek in de agenda. Natuurlijk kun je spontaan iemand vragen om ergens wat te gaan drinken. Tig manieren dus om iemand uit te nodigen.

Uitnodigen voor een kerkdienst

Maar: heb je weleens bij jezelf bedacht om iemand uit te nodigen voor een kerkdienst of een activiteit in de kerk, om eens de kerk te proeven? Als je het hele spectrum van altijd-kerkgangers tot af-en-toe-kerkgangers bekijkt, Lees verder Gaaf, een kerkproeverij!

Hier – kraamkamer van geloof

Nieuwebouw, Uilengouw, Zunderdorp (foto: Henk Breur)

Het valt me steeds weer op hoeveel kan veranderen in een stad, in een dorp, in je eigen leefomgeving. Zoals in ons dorp waar aan de Broekergouw nieuwe prachtige huizen worden gebouwd. In je herinnering zie je de manege nog voor je: “Hier heb ik nog paard gereden.” Sommige geboren en getogen Zunderdorpers heb ik  weleens horen zeggen: “Hier in ons dorp is het niet meer zoals het vroeger was. De tijdgeest is anders. Mensen veranderen.” Niet alleen je leefomgeving, ook jij zelf maakt veranderingen door in de loop van de jaren. Wat je hebt losgelaten, wat je hebt teruggevonden, wat je nog steeds belangrijk vindt en waar je verlangens naar uitgaan.

Aha-Erlebnis

In de Bijbel lezen we over Jezus Christus die “weer naar Kana gaat waar Hij van water wijn had gemaakt.” (zie Johannes 4, vers 46) Een Aha-Erlebnis. Hij is er samen met zijn discipelen. Je ziet zijn volgelingen proeven: Lees verder Hier – kraamkamer van geloof

Oorwurm

oorwurm-earwurmVanmorgen las ik in dagblad de Volkskrant een alleraardigst artikel over de vraag hoe een hit een oorwurm wordt, klik hier voor een foto van het krantenartikel. De tien meest genoemde titels uit de recente popgeschiedenis die zo’n drieduizend mensen hebben genoemd  als een echte oorwurm, staan keurig in een staatje op de Volkskrantpagina. Opvallend is dat Lady Gaga driemaal wordt genoemd met onder andere Poker Face. Natuurlijk Queen met het onverwoestbare Bohemian Rhapsody en Lees verder Oorwurm

Spannend lichaam

(bron: PublicDomainPictures.net)
(bron: PublicDomainPictures.net)

In de startblokken

Altijd een prachtig en magisch moment, als de sprinters in de startblokken staan zoals bij het EK atletiek in Amsterdam of de Olympische Spelen in Rio de Janeiro. De spieren spannen zich. Het lichaam zet zich schrap. Opperste concentratie neem ik waar in de ogen van de sporters. De oren zijn gespitst op die ene startknal om vliegensvlug de 200 meter te rennen op de baan. Ik heb zo’n startmoment weleens in slow-motion gezien. Beeldje voor beeldje zie ik in de renner na het startschot een bubbel aan energie vrijkomen die naar alle uithoeken van het lichaam meandert. De sportschoenen duwen zich af van het startblok. Het gezicht van de degene die deze krachtprestatie heeft te leveren, straalt een onafgebroken doelbereik uit. Ongelooflijk hoe lichaam en geest hier samenwerken. Verwonderlijk hoe een mens dit staaltje van sportkunst kan beoefenen.

Zou het iets voor mij zijn geweest? Lees verder Spannend lichaam

Jaap Zijlstra overleden en herdacht

Jaap Zijlstra (2015)Dichter-dominee Jaap Zijlstra is thuisgekomen bij God. Een leven begonnen in 1933 vindt nu toegang in de hemelse gewesten. Op Facebook heb ik een paar woorden n.a.v. zijn overlijden geschreven. Als je naar beneden scrollt, kun je het rouwbericht van de familie lezen.

Verder heb ik een paar geluidsopnamen via Soundcloud beschikbaar gesteld waar Jaap Zijlstra spreekt in kerkdiensten bij DmB en in Zunderdorp.
Je vindt een link naar de preek die ik uitgesproken heb tijdens de uitvaartdienst.
De dienst waar we Jaap Zijlstra herdenken is terug te vinden op Kerkdienstgemist.nl of via YouTube.

Lees verder Jaap Zijlstra overleden en herdacht

Volg Mij

Bij de voorbereiding van de viering bij Diensten met Belangstellenden (DmB) afgelopen zondag was ik de week ervoor nog op zoek naar een thema. Wat gaan we doen deze tweede zondag in de Veertigdagentijd, deze periode van bezinning en vooruitkijken naar de Stille Week en het Paasfeest? Op een gegeven moment las ik op Facebook een bericht een collega-theoloog dr. Willem-Jan de Wit uit Egypte. Op zijn blog had hij een schilderij geplaatst dat gelijk mijn hart, mijn onderbuik en mijn verstand raakte:

Follow Me - een schilderij van Wael Mories, 2015
Follow Me – een schilderij van Wael Mories, 2015

Dit schilderij is gemaakt door Wael Mories (klik hier) naar aanleiding van Lees verder Volg Mij

Hoor d’englen zingen…

Tijdens de Kerstavonddienst in het Concertgebouw a.s. woensdag 24 december zal toonkunstenaar en excellent orgelmusicus Arjan Breukhoven het majestueuze Maarschalkerweerd-orgel bespelen. Alvast een voorproefje van een geweldig stuk muziek: Fanfare over “Hoor d’englen zingen d’eer” van zijn CD “Arjan Breukhoven improviseert over kerstliederen deel 5”.

Met toestemming van Arjan mocht ik deze track in mijn eigen Soundcloud opnemen:

Woensdagavond 24 december, 19:45 uur begeleidt Lees verder Hoor d’englen zingen…

Zing, bid, lach en bewonder

Zeker in kerken die dagelijks de deuren open hebben, is vaak een boek te vinden vlakbij de plek waar je een kaarsje kunt branden. In zo’n boek kunnen bezoekers, toeristen, kerkgangers, kijkers, zoekers en vinders, gelovigen en ongelovigen en alle anderen hun eigen boodschap, gedachten en gevoelens kwijt. Daar wordt veel gebruik van gemaakt, als ik mijn ogen laat gaan over de verschillende talen, teksten en woorden die bijna binnen de lijntjes zijn geschreven of er uitzien uit dokters-handschrift. Tekeningetjes. Krassen. Gebeden voor een zieke moeder. Iemand schrijft over het gebrek aan liefde in een doodgebloed huwelijk. De knuffel van een kind heeft een loshangend oor: Lees verder Zing, bid, lach en bewonder

Wat ruikt het hier lekker

Stop and smell the rosesJe herkent het vast wel. Je benadert het bakkerijgedeelte van een supermarkt. De geuren van vers gebakken deegwaren kringelen je tegemoet:

“Wat ruikt het hier lekker!”

Ik krijg er altijd trek van. In het pad van de wasmiddelen en ander zeepsop zijn de geuren van lavendel, lentebloesem en andere zeepgeuren niet te ontwijken. Als je bewust gaat ruiken, dan hebben winkels hun eigen geuren. De parfumerie ruikt anders dan een drogisterij. Wat te denken van de viskraam met de geur van verse vis of de Vietnamees in zijn mobiele keuken met zijn geurende vlammetjes. Ik heb vernomen dat zelfs in ziekenhuizen aroma’s worden verspreid om de bezoekers en de patiënten op het gemak te stellen.
Of denk aan vertrouwde geuren zoals in je eigen huis of bij de ander als je daar over de vloer komt. Een geur is heel persoonlijk. Ik weet nog van mijn oma dat ze heerlijke stoofperen maakte die uren lang pruttelden boven een olievlammetje – het rook altijd zo lekker in huis daar! Een aangename geur heeft iets intiems.
Ga je bewust ruiken in een winkel of laat je je neus gaan over een nieuw boek, dan gebeurt er ook iets in je hersenen. Probeer maar: Lees verder Wat ruikt het hier lekker

Vloeken in/buiten de kerk

Even bijkomen van wat ik eerder vanmiddag gelezen heb. In Trouw is een interview gepubliceerd met Rikko Voorberg (theoloog en voorganger in Amsterdam) die een pleidooi houdt voor vloeken in de kerk, althans dat dacht ik te lezen in de tekst. Klik hier voor het interview. Bij het lezen en herlezen werd ik meer en meer onrustig. Heeft Rikko Voorberg nu echt een punt of is het gewoon rellerig doen door een steen in de kabbelende kerkvijver gooien?

Wat ik als lezer van het interview begrepen heb is dat de kerk en dan vooral het kerkvolk meer een vuist dient te maken. Krachtig en helder optreden in plaats van een zijig midden houden. Dat de kerk meer zichtbaar mag worden in een stekelige omgeving, daar ben ik het mee eens. Ik betwijfel of die kracht zichtbaarder, hoorbaarder, tastbaarder wordt als in de kerk krachtig gevloekt moet worden. Ik ben in ieder geval niet overtuigd door zijn pleidooi en zijn manier van argumenteren:
1. Voorberg verwijst naar het Oude Testament. In het Oude Testament duikt regelmatig het woord vloek(en) op. Ik ben benieuwd welke tekstplaatsen Voorberg in gedachten heeft om zijn argument te verduidelijken.
2. Hij wijst erop dat er achter “God verdomme” nog een plus komt: God verdomme +. God heeft iets of iemand te verdoemen, “dingen die echt niet kunnen”, zo zegt Voorberg. Het voorbeeld dat hij geeft is deze: “God verdomme oorlog”. Wat wordt dan precies gezegd of gebeden? Tuurlijk, oorlog mag echt niet. Gaat God beter luisteren als een krachtterm klinkt in een godshuis? Lees verder Vloeken in/buiten de kerk

Onsterfelijke boodschap

Gisteravond was ik voorganger tijdens een jeugddienst in de Triomfatorkerk (Barendrecht; daar ben ik van 2008 tot 2012 predikant geweest). De dienst stond in het teken van de vraag hoe je de jongere (en eigenlijk iedere meer of minder kerkbezoeker) kan helpen in beeldvorming en vooral in beleving van een viering/kerkdienst in een kerkgebouw. Ik besef me dat dat geen gemakkelijke vraag en opdracht is. Want de beeldvorming in onze samenleving rond kerk en kerkdiensten is, op zijn zachtst gezegd, niet eenduidig. Vaker hoor ik de woorden ‘saai’, ‘niet relevant’, ‘geen aansluiting op het dagelijks leven’, ‘leuk voor opa’. Veel minder hoor ik: ‘Ik kom graag in de kerk’ of ‘Geen kerkdienst, geen zondag voor mij’ of ‘Opademen na een gevoel van leeglopen door de stress van de week’.

Als dominee had ik, ook voor mezelf, twee gedachten die tijdens de dienst in een nieuw licht kwamen te staan:

1. Ingewikkeld-wijs spreken of allerlei zaken zo genuanceerd en verantwoord mogelijk uit te leggen kunnen sneller dan ik denk het zicht belemmeren op waar het echt om gaat.
Een voorbeeld dat ik gisteren gaf tijdens de dienst kan dit toelichten: Lees verder Onsterfelijke boodschap

50jarig jubileum DmB – Tjeerd Hoekstra, bestuurslid

“Een onderdak bieden aan mensen die zoekende zijn”, zo zegt Tjeerd Hoekstra tijdens het jubileumfeest in maart eerder dit jaar. Hij is een actief bestuurslid van Stichting Diensten-met-Belangstellenden. Deze groep van enthousiaste vrijwilligers waarbij ik als predikant sinds oktober 2102 betrokken ben, doet inmiddels bijna 50 jaar en negen maanden iedere zondag dit werk: een plek bieden voor zinzoekers. Niemand uitgezonderd, iedereen welkom. Zoals Tjeerd als zegt in het filmpje: “Mensen van divers pluimage”.

Iedere zondagavond om 19:00 uur biedt het bestuur de mensen gelegenheid tijdens de kerkdienst in de Engelse Kerk te bidden, te zingen, te luisteren, te delen en te ontmoeten. En dat in een oase van rust, het Begijnhof, te midden van Lees verder 50jarig jubileum DmB – Tjeerd Hoekstra, bestuurslid

Doopdienst Sim en Noa

Doopdienst_00Wat een belevenis gistermorgen in de Dorpskerk van Zunderdorp (Amsterdam-Noord). Mariëtte en ik zijn er nog helemaal vol van. Een belangrijk markeringspunt in onze gezamenlijke biografie: wij kwamen in het leven van onze tweeling in maart van dit jaar. Na de terugreis uit Zuid-Afrika hebben we onze kinderen Sim en Noa ingeschreven bij de GBA van Amsterdam. We zijn nu bijna acht maanden bij elkaar. Hun ontwikkeling wat betreft lichaam en geest is snel. Ze genieten van alles in het leven, zo is onze indruk. Ze lusten de Hollandse pot. Voedsel uit verder gelegen streken laten ze niet voorbijgaan. Boekjes lezen en spelen met allerlei speelgoedjes, ze vinden het heerlijk.
En dan gisteren hebben we Sim en Noa ten doop gehouden. Lees verder Doopdienst Sim en Noa

Wilbert Magré improviseert bij DmB

Tijdens de diensten georganiseerd door Stichting Diensten met Belangstellenden hebben we altijd zeer goede musici. Eén van hen is Wilbert Magré die samen met zijn vader Wim Magré de diensten opluisteren ten dienste van de lofzang.
Gisteravond is dit filmpje gemaakt waar Wilbert Magré improviseert met diverse bekende melodieën. Iedere zondagavond, 19:00 uur in de Engelse Kerk, Begijnhof, Amsterdam is er een dienst. Kern van de missie van DmB: Voor God is ieder mens van waarde, zo vertelt het evangelie van Jezus Christus. Lees verder Wilbert Magré improviseert bij DmB