Passie en Pasen in de kunst (3)

De Heer is waarlijk opgestaan – wat een krachtige boodschap voor alle mensen, niet alleen anno 30, ook anno 2012.
Tijdens de Paaspreek gistermorgen in de Bethelkerk hier in Barendrecht heb ik deze icoon laten zien:

Een icoon is niet als kunstwerk an sich bedoeld, eerder een venster uitkijkend op de werkelijkheid van God. Een icoon is te zien als een gebed. In de verstilling van wat  er op het netvlies komt, lijkt het hart te reageren als een naald van een kompas. Het richt zich op die werkelijkheid achter de horizon van de icoon. Een cardiale focus, zou ik willen zeggen. Waar de ratio lijkt tasten naar de betekenis, neemt de gevoelstemperatuur juist toe.

In het koptisch Grieks lezen we bovenaan hè anastasis, de opstanding. In dit icoon worden twee momenten een mystieke eenheid gemaakt: nedergedaald tot in de dood ís Jezus’ opstanding uit de dood.
Jezus is als grootste figuur weergegeven. Hij trekt de aandacht, letterlijk.
Achter Hem zien we in grijstinten van donker naar licht een mandorla, een amandelvormige achtergrond: een teken van koningschap, goddelijkheid, zuiverheid.
Opstanding uit de dood wil zeggen: Hij is nedergedaald tot in de diepste diepte. Jezus heeft in zijn rechterhand de arm van Adam en in met zijn linkerhand Eva vast. De eerste mensen volgens het bijbelse getuigenis.
Achter Adam zien we: koning Salomo, koning David, Johannes de Doper.
Achter Eva zien we: Abel, Elia en Jesaja.

Met het zien naar deze icoon als doorkijkje naar Gods werkelijkheid, wordt de kijker verkondigd: De mensheid is geborgen in zijn Hand. Dus ook dat ene kind uit Syrië dat ons aankijkt in de krant, verscheurd door het verlies van zijn ouders in het geweld.
Dus ook die ene vrouw die treurt dat ze zelf geen kinderen kan krijgen.
Of die ene man die maar geen grip krijgt op zijn leven wegens verslaving of ziekte of geen/weinig perspectief.

Wat nog meer opvalt aan deze icoon: er zijn twee diagonalen zichtbaar. De ene van linksonder (voet van Adam) tot rotspunt rechtsboven. De andere bij de voet van Eva tot de rotspunt linkboven. Die twee diagonalen kruisen elkaar bij Jezus’ Hart.

We zien de sleutel en het gebroken slot van de deuren van de onderwereld. De macht van Satan, de duivel, is gebroken. Jezus is de Heer van de wereld. Hij is de Koning van het (nieuwe) leven.
Da’s niet voor de happy few. Da’s voor iedereen. In iedereen is de kiem van de eeuwigheid in het hart van de mensen gelegd.
Een toekomst dus die vandaag reeds is begonnen.

De Heer is waarlijk opgestaan.
Zalig Pasen!

ds R.J. van Amstel, 2e Paasdag 9 april 2012