Vreugde (in gedachtenis Marten Kamminga)

Hoeveel muzieknoten heeft Marten in zijn leven toevertrouwd aan het papier door de muziek die van vreugde rondzong in zijn ziel? Hoeveel woorden heeft hij geschreven in lied, tekst en notities om zijn eigen veelkleurig denken, geloven, voelen en vreugde tastbaar te maken? In zijn liedbundel “Nader tot Jou” uit 2011 is een grote selectie te vinden van zijn output. Hij schrijft in het voorwoord o.a.:

Ik hoop dat de liederen je helpen nader tot jezelf en to de A(a)nder te komen.
Dat is vreugde.

In ieder geval was goed zichtbaar hoeveel mensen hij heeft geraakt met zijn muziek, teksten, instrumenten en poppen. De Lukaskerk zat bomvol belangstellenden op de dag dat hem een laatste groet werd gebracht tijdens de afscheidsdienst, maandag 31 maart jl.

Natuurlijk klonk zijn muziek en werden liederen van zijn hand gezongen. Dan is merkbaar hoe toegankelijk Marten schreef zonder simplistisch te worden en hoe hij subtiele verbindingen kon leggen tussen hemel en aarde.

Zijn teksten en muziek ademen wat ik ook terug hoor in een tijdens de afscheidsdienst gezongen lijflied van Marten: “Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder” van Ramses Shaffy. Deze werkwoorden in gebiedende wijs spiegelen het rijke oeuvre dat Marten met hart en ziel tot wording heeft gebracht en voor ons tot genoegen achterlaat.

Een kleurrijk, warm en liefdevol mens is niet meer onder ons. 75 Jaar geleden, in 1949, kreeg hij de adem van God. 1 April 1971 trad hij in het huwelijk met zijn Ida waar hun trouwtekst uit Psalm 90, vers 14 en nu opnieuw in de afscheidsdienst klonk. Ze kregen twee dochters en een zoon. Hendrik is in liefdevolle herinnering. Marten is opa geworden.

In zijn bezige leven is Marten onder andere muziektherapeut geweest op Veldwijk/De Bolder (GGZ Centraal in Ermelo). Marten was een enthousiast oprichter, begeleider en dirigent van Vox Nio en QuasiModus. Ook zijn betrokkenheid bij de Veluwsche Sanghertjes wil ik niet ongenoemd laten. Marten was een volbloed kerkorganist vol improvisatie, durf, humor en voelsprieten voor wat mensen doormaken.

Van dat muziek maken en improviseren op het kerkorgel en op de piano door Marten heb ik lange tijd mogen genieten. In 2012 werd ik bevestigd door ds André Troost aan Stichting Diensten met Belangstellenden (DmB) in Amsterdam; tot en met april 2018 heb ik daar mogen werken als predikant naast mijn betrekking in de Protestantste Gemeente Zunderdorp (Amsterdam Landelijk Noord). Iedere zondagavond was (en is) een kerkdienst om 19:00u in de Engelse Kerk, Begijnhof, hartje Amsterdam.

Regelmatig was Marten daar om de samenzang te begeleiden of muziek te maken tijdens een bijbellezing. Of, wanneer ik de orde van dienst in concept had gestuurd, kreeg ik een mail terug met daarin een handgeschreven papier met notenbalk, muzieknoten en tekst geheel passend bij de Bijbellezing van die zondag. “Hoe krijgt ie dat voor elkaar?”, zo dacht ik dan.

Tijdens de intrededienst waar Marten de muziek verzorgde en zijn koor Vox Nio dirigeerde, was deze samenzang gelijk al raak voor mij: “Hier wil ik komen”, wat een heerlijke muziek vol vreugde.

Of wat dacht je hiervan: uit zijn oratorium “Aangedaan” (klik hier voor meer info) over de laatste dagen van Jezus’ leven. Daarin is oorstrelende muziek te vinden:

In maart 2013 vierde Stichting DmB haar 50jarig jubileum. Natuurlijk was Marten door ook om muziek te maken. Tijdens de receptie kon ik hem even spreken:

Het valt ook hier op: zijn duidelijke mening en ideeën over kerkmuziek en de invulling van de liturgie ventileerde hij graag. Tegelijk was hij iemand die jou als mens kon stimuleren om je eigen kunnen te ontdekken zonder dat er gescoord hoefde te worden.

Een val van zijn fiets in Ermelo en de lange revalidatie in 2016 en 2017 maakten dat hij minder naar Amsterdam kwam. Het kostte hem meer energie om de reis te maken. De laatste drie jaar van zijn leven tobde Marten meer en meer met zijn gezondheid. Taken die hij graag deed, moest hij afstoten.

Zo ook in oktober 2024 – Marten legt zijn taak neer als muzikaal samenroeper van de musici en organist van de Gereformeerde Kerk in Putten. Hieronder een fragment uit de kerkdienst waar dat afscheid heeft plaatsgevonden. Het applaus na de slotwoorden van Jac.Meter, een van de koorleden van Vox Nio, zegt genoeg. Marten spreekt zelf ook een – hem typerend uitgebreid – woord van dank én speelt prachtige muziek op de vleugel:

Zijn lichamelijk kunnen ging achteruit, zijn brein en wil bleven sterk, want hij had nog zoveel muziek in zijn hoofd en hij wilde van alles in de computer zetten. Hij maakte plannen voor de rest van het jaar 2025. Echter, zondagavond laat op 23 maart, zat Marten in zijn stoel thuis na een feestweekend met zijn gezin. Ongemerkt liet Marten zijn laatste adem gaan, terug naar de Bron van alle leven en liefde, God.

Tijdens de afscheidsdienst hebben we zo’n 20 liederen van Marten gezongen. Een citaat uit een nieuw lied van Marten “Vreugde”, vers 3:

Mocht je dan onverwacht mij missen, want dat kan maar zo.
Wil dan in mijn geest gedenken, ’t leven als cadeau
Dwars door vreugde en strijd. Zingend van het leven.
Verziend met de onvolkomenheid: ’t Lied van een Goede Tijd.

Hieronder kun je het hele lied horen dat tijdens de afscheidsdienst gezongen is:

Het lichaam van Marten is toevertrouwd in goede aarde op natuurbegraafplaats Heidepol in Arnhem. In de taal van geloof en vermoeden, kan Marten een vleugje vreugde brengen in de wereld van God.

Ik wens Ida, haar kinderen en kleinkinderen en verdere familie veel sterkte, kracht en Gods nabijheid toe in deze periode van afscheid en loslaten.

ds Robert-Jan van Amstel, 3 april 2025
(bovenstaande tekst wordt in verkorte vorm opgenomen in het kerkblad “SamenSpel” van de Gereformeerde Kerk Putten)