Een engel over het toneel

Wie rondloopt in een middelbare school, ziet het meteen: een bruisende wereld vol energie, verlangens en onzekerheden. In de schoolgangen klinkt het geroezemoes van een generatie die groeiend en bloeiend onderweg is. Dit zie ik op de christelijke middelbare school Groevenbeek in Ermelo die als motto heeft: “Leren doen we samen”, met de Bijbel als leidraad. De Bijbel wordt zeker gelezen. Maar welke rol speelt de Bijbel concreet in een tijd van snelle sociale media als TikTok, SnapChat, algoritmes en razende meningen?

Magie

In zijn boek De magie van het geloof dat in 2025 is verschenen, wijst Kees van Ekris ons op iets wezenlijks: mensen leven niet alleen van denken (logos) en doen (ethos), maar ook van verbeelding (mythos). Verhalen geven richting, kleur en samenhang aan een leven. Ze vormen een huis waarin je kunt wonen. Ze kunnen door hun magie ofwel hun veranderkracht bezielen en betoveren. Dat geldt voor grote, eeuwenoude verhalen, maar net zo goed voor moderne mythen: succesverhalen zoals in het bedrijfsleven, politieke narratieven zoals president Trump met zijn ‘verhalen’ over ICE en Venezuela en Groenland, complottheorieën (rondom covid bijvoorbeeld), digitale beloften van geluk en maakbaarheid zoals influencers via Instagram of andere sociale media beloven.

Verbondenheid

Die kracht van verhalen zie ik terug in Putten waar ik werk als predikant. Ieder jaar wordt de razzia van oktober 1944 herdacht. De ingrijpende geschiedenis is een verhaal geworden dat het dorp nu draagt en doorvertelt. Zo ontstaat wat filosoof Byung-Chul Han een gemeenschap van luisteraars noemt. Het verhaal vormt identiteit, scherpt moreel besef en schept verbondenheid. Hier wordt zichtbaar hoe verhalen kunnen bezielen.

Betovering

Maar verhalen kunnen ook betoveren. Dat merken ouders die pubers opvoeden. Kinderen nemen van school niet alleen boeken en laptop mee naar huis, maar ook woorden, beelden en overtuigingen. Sociale media voeden hen met eindeloze stromen content. Sommige daarvan raken aan hoop en creativiteit, andere schetsen een mensbeeld dat haaks staat op het evangelie: macht, geld, dominantie, uitsluiting. De moderne mythe van geluk hebben op het juiste moment en plaats, dat alles maakbaar is en dat je moet pakken wat je pakken kunt, kruipt zo de jonge hersenen in. Van Ekris noemt dit terecht betovering: verhalen die verblinden en vervormen wat het betekent om mens te zijn naar Gods bedoeling.

Engel

Juist daarom zijn mensen nodig die luisteren. Zo heb ik een gesprek met een docent van Groevenbeek. Al jaren staat hij voor de klas. Hij heeft oog gekregen voor leerlingen die het niet redden, die vastlopen in zichzelf. Soms ging hij letterlijk tussen leven en dood staan. Niet met grote woorden, maar door te zien, te luisteren en op tijd hulp te organiseren. Zo werd hij, bijna ongemerkt, een engel op het toneel van het alledaagse schoolleven. De beeldspraak van de engel is te lezen op p.47 in het boek van Van Ekris.

Bezieling

Wat deze docent drijft, is geen heroïsche mythe, maar een verhaal van mildheid en geduld, doorgegeven door zijn ouders en grootmoeder. Zijn “superhelden” zijn geen figuren met bovennatuurlijke krachten, maar mensen die trouw blijven aan waarheid en recht. Hij verwijst naar de TV-serie The Wire waar een hoofdredacteur zich inzet voor waarheidsvinding en zich verzet tegen journalisten die bewust grenzen over gaan om content te maken en prijzen te winnen. Hij staat voor waarheidsvinding en dat is voor de leraar belangrijk. Hier licht iets op van wat bezieling is: opstaan tegen onrecht, zonder jezelf tot redder van de wereld te maken.

Uitsluiten

Tegelijk ziet deze docent hoe leerlingen zoeken naar houvast. Sommigen worden uitgesprokener religieus dan hun ouders, anderen laten zich meeslepen door politieke of digitale verhalen die eenvoud en zekerheid beloven. Het evangelie zelf blijkt daarin dubbelzinnig ontvangen te worden: het kan jongeren inspireren tot zorg en vriendschap, maar ook gebruikt worden om anderen uit te sluiten. Ook dat is een vorm van betovering.

Vertrouwen op God

Voor christelijke lezers ligt hier een indringende vraag: welk verhaal dragen wij zelf? En helpen wij jongeren om het evangelie van Jezus Christus te ontdekken als een verhaal dat werkelijk bevrijdt en zoveel veranderkracht in zich herbergt? Niet als een wapen of een snelle waarheid, maar als een weg van groei, loslaten en vertrouwen op God. Geloof, zo klinkt het in dit verhaal, is minder een “pats-boem-moment” en meer een langzaam leren leven in het licht van Gods mildheid.

Ruimte

Misschien begint dat heel eenvoudig: door te luisteren. Naar de verhalen van jongeren, collega’s, dorpsgenoten. Want waar mensen elkaars verhalen serieus nemen, daar ontstaat ruimte voor bezieling. En soms blijkt daar ineens een engel over het toneel te gaan.

ds Robert-Jan van Amstel, januari 2026
(bovenstaande tekst is eerder gepubliceerd in het blad Confessioneel-Credo nr.2 2026; met aanvullingen online)

Aanvulling: ik heb aan de thematiek “Magie van het geloof” aandacht gegeven tijdens de kerkdienst van zondag 18 januari jl. Want hoe kan het boeiende materiaal van het boek van Van Ekris een plek krijgen tijdens een kerkdienst en dan met name in de preek? Hieronder begint het bij mijn intro op het boek. In mijn (toes)preek ga ik er verder op in. De Bijbeltekst die ik lees is uit Marcus 1, vers 21 t/m 38.