Muziek is een taal die iedereen kent. Frequenties, geluidsgolven, ritmes, volume – hard en zacht –, timbre, harmonie en nog veel meer: het komt de oorschelp binnen en zet ons gehele brein in werking. Wij mensen hebben geen aparte “muziekknobbel”. Integendeel, vrijwel alle delen van ons brein worden tegelijk actief zodra muziek klinkt. Hormonen zoals dopamine stromen rijkelijk waardoor we diep ontroerd kunnen raken, vreugde voelen of troost ervaren. Wetenschappers hebben vastgesteld dat luisteren naar muziek in de hersenen een vergelijkbaar effect heeft als het eten van chocola.
Klanken
Muziek is ouder dan taal. Al bij de vroegste voorgangers van de mens dienen klanken om te waarschuwen voor gevaar en om via ritme te dansen zo een hogere machten aan te roepen. Er zijn archeologische vondsten van fluitjes van bot gemaakt en zo’n 40.000 jaar oud zijn. Het is daarom geen wonder dat componisten en uitvoerende musici het oor vaak het meest spirituele orgaan van de mens noemen. Zou geloof kunnen bestaan zonder muziek? Hoogstwaarschijnlijk niet. Zelfs grote klassieke componisten als Bach, Beethoven en Wagner hebben in de muziek een goddelijke oorsprong gezien.
Oude Testament
Het verbaast dan ook niet dat muziek een prominente plaats inneemt in de Bijbel. Reeds in Genesis 4 lezen we over Jubal, “de vader van allen die op de lier en de fluit spelen” (Genesis 4, vers 21). Zijn broer Tubal-Kaïn zou later verbonden worden met de naam van de tuba, maar dat eerder folkloristisch dan wetenschap. Hoe dan ook, muziek hoort er vanaf het allereerste begin bij.
Direct na de bevrijding uit Egypte barst het lied los bij het volk Israël. Mirjam pakt de tamboerijn en met alle vrouwen danst en zingt ze: “Zing voor de HEER, want Hij is hoogverheven!” (Exodus 15, vers 20-21). Koning David speelt op zijn lier om de kwade geest bij Saul te verdrijven (1 Samuel 16, vers 23). En zijn liederen-output is fenomenaal als we in het Psalmenboek bladeren.
Onder koning Hizkia wordt de tempel opnieuw ingewijd. Terwijl het brandoffer begint, zetten de Levieten in met cimbalen, harpen en lieren “volgens de verordening van David” en de hele gemeente aanbidt terwijl de muziek klinkt (2 Kronieken 29, vers 25 t/m 28). Hoe zal dat geklonken hebben?
Ook in de profetische visioenen van herstel klinkt muziek. In Jesaja 51, vers 3 lezen we: “Hij zal haar woestijn maken als Eden […] Het zal een oord zijn van vreugde en gejuich waar muziek en lofzang klinken.” Mede hierom zingen we in de kerk als een verlangen naar die plek van vreugde en gejuich, een voorproefje van het nieuwe Eden.
Nieuwe Testament
In het Nieuwe Testament wordt minder vaak expliciet over muziek gesproken, maar de momenten die genoemd worden, zijn veelzeggend. Wanneer de verloren zoon thuiskomt, hoort de oudste broer “muziek en gedans” in het huis (Lucas 15, vers 25) – het geluid van feest en verzoening. Na het laatste avondmaal zingen Jezus en zijn leerlingen samen een lofzang (Matteüs 26, vers 30).
Paulus en Silas zingen lofliederen (!) in de gevangenis en God antwoordt met een aardbeving (Handelingen 16, vers 25).
Paulus roept de gemeenten op door hymnen , psalmen en liederen te zingen die de Geest ingeeft (Efeziërs 5, vers 19; Kolossenzen 3, vers 16).
Thema’s
Religie zonder muziek is haast ondenkbaar. Muziek zonder religie eigenlijk ook, al zijn veel hedendaagse liedjes en stukken ontdaan van expliciete religiositeit. Toch spelen onderliggende thema’s als verlossing tot op de dag van vandaag een grote rol: verlossing uit een gebroken wereld, van een gebroken lichaam, bevrijding van een gebutste ziel, verlossing van eenzaamheid, van wraak en haat.
Nog even terug naar de Psalmen in de Bijbel. Ook zij omvatten het hele spectrum van ons menselijk bestaan: jubel, diepe klacht, dank en verwondering. Steeds weer klinkt de oproep: “Juich voor de HEER, maak muziek, zing een nieuw lied!” (Psalm 33, vers 2-3 of Psalm 100).
Muziek verbindt
Muziek tilt ons boven onszelf uit. Ze troost waar woorden tekortschieten, verbindt generaties en roept tot God om aanwezig te zijn. Wanneer zangers en muzikanten in de tempel één van hart en stem waren, vulde de heerlijkheid van de Heer het huis (2 Kronieken 5, vers 13 en 14). Datzelfde mag in onze erediensten gebeuren, of we nu psalmen zingen met orgel lofliederen met de band of een combinatie daarvan. Ik vind het prachtig om als voorganger met u en jou te zingen.
100%
Ook omdat we niet willen zwijgen. Want er in de wereld of in je eigen leven gebeurt van alles die je adem kunnen benemen. We blijven zingen en muziek maken. Laat je hart meezingen. Niet omdat alles altijd gemakkelijk is, maar omdat God trouw blijft. Zing op zondag met de gemeente, zing thuis mee met je eigen muziek, zing met je kinderen of kleinkinderen. Laat je stem, je hart en je hele wezen meedoen.
Want eens zullen we voor de troon staan en het nieuwe lied van het Lam zingen (Openbaring 5, vers 9 en 10). Tot die dag kunnen we allerlei voorproefjes ervaren en delen.
Wat mij betreft: muziek inspireert 100%.
Robert-Jan van Amstel, 24 juni 2026
(bovenstaande tekst is eerder gepubliceerd in het kerkblad “SamenSpel” van de Gereformeerde Kerk Putten)
Dit delen:
Ontdek meer van [ iBelieve ]
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Robert-Jan, met jouw tegeltjeswijsheid over Muziek ben ik het roerend mee eens. Reden: je gaat van toen tot heden. Vanaf begin vd Bijbel tot nu toe met allerlei voorbeelden. En verder het belangrijkste is voor mij dat muziek verbindt. Je gaat mee doen, voelt je aangesproken en wordt ‘ aangestoken’.
Een duidelijk voorbeeld was de avond in onze kerk met ds Sytze de Vries afgelopen seizoen. Wij dachten dat hij zou voorgaan, preken. Nee, zei hij, het belangrijkste is zingen, samen zingen, dat verbindt! Dank je wel!
Wat een geweldige blog weer! Dankjewel ❤️